Cineast Jos Kruisbergen stopt op 78-jarige leeftijd met filmen
In dit artikel:
Filmmaker Jos Kruisbergen, het gezicht van het audiovisuele geheugen van het Rivierenland, beëindigt na ruim 32 jaar zijn vrijwilligerswerk. De 78-jarige maakte meer dan zevenhonderd reportages en ruim honderd documentaires voor stichting Tweestromenland in Beeld en Geluid en legde het dagelijkse leven, lokale gebeurtenissen en regionale geschiedenis vast met een intieme, menselijke blik. Hij werkte veel in de Bommelerwaard en trok geregeld op met zijn vaste geluidsman Geert Megens.
Belangrijke projecten zijn onder meer de vijf jaar durende documentaire over het vissersdorp Heerewaarden (1995–2000), waarin hij het verdwijnen van de gemeente vastlegde, en producties over de watersnood van 1926, de oorlogsgeschiedenis van Wamel en de grote evacuatie in het Rivierengebied — die destijds tienduizenden bezoekers trok. Zijn werk bevat zowel kwetsbare portretten (zoals het iconische beeld van bijna honderdjarige Sientje) als spectaculair beeldmateriaal, bijvoorbeeld van gevaarlijke nachtelijke tochten met palingstropers waarvoor zelfs de lokale burgemeester de regels tijdelijk liet varen.
Kruisbergen financierde een groot deel van zijn oeuvre zelf; hij investeerde ongeveer 560.000 gulden in de stichting en bouwde mede dankzij tientallen banden van contacten bij de NOS een omvangrijk archief op. Critici en collega’s plaatsten hem in een rijtje met grote filmmakers, maar hij behield een eigen werkwijze: in Hilversum was hij pionier door camera, geluid en montage vaak zelf te doen.
De combinatie van toenemende druk vanuit pers en organisaties en slecht slapen leidde ertoe dat Kruisbergen, in overleg met zijn huisarts, nu stopt met het actieve vrijwilligerswerk. Om zijn nalatenschap te bewaren is de Jos Kruisbergen Stichting opgericht; het filmarchief wordt beheerd en ontsloten voor scholen, universiteiten, waterschappen en zorginstellingen via de stichtingssite. Zelf blijft hij in alle rust nog onafgemaakte films monteren, zodat zijn beeld van het Rivierenland ook toekomstige generaties kan blijven bereiken.